Ποια θεωρείται σήμερα καλή γονική συμπεριφορά; To ερώτημα αυτό θα μπορούσε να πει κανείς ότι είναι υποκειμενικό και ότι ο κάθε γονέας έχει διαφορετική αυτοαντίληψη για το πότε είναι καλός και πότε όχι στο ρόλο του. Παρόλα αυτά, σύμφωνα με τους παιδοψυχολόγους που μελετούν την γονική συμπεριφορά εδώ και 75 χρόνια περίπου , υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία , επιστημονικά τεκμηριωμένα, που χαρακτηρίζουν μία καλή και αποτελεσματική συμπεριφορά των γονέων απέναντι στα παιδιά τους. Αυτά είναι στοιχεία που ευνοούν την ψυχολογική προσαρμογή του παιδιού –όπως η ειλικρίνεια , κατανόηση , αυτάρκεια , καλοσύνη, συνεργατικότητα, αυτοέλεγχος, και χαρούμενη διάθεση και τύποι συμπεριφορών που βοηθούν τα παιδιά να πετύχουν στο σχολείο, να αναπτύξουν τη διανοητική περιέργεια τους και να τους δώσουν κίνητρα για μάθηση.
Ένα πολύ σημαντικό στοιχείο της καλής γονικής συμπεριφοράς είναι η σωστή επικοινωνία με το παιδί. Η μεγαλύτερη πρόκληση για τους γονείς είναι να ακούσουν το παιδί τους και να το κατανοήσουν , να επικοινωνήσουν δηλαδή ουσιαστικά μαζί του. Για να καλλιεργήσουν λοιπόν οι γονείς μια ικανοποιητική σχέση με το παιδί χρειάζεται να μάθουν να επικοινωνούν μαζί του με θετικό τρόπο. Σε πολλές οικογένειες η ανεπαρκής επικοινωνία αποτελεί συνηθισμένο φαινόμενο. Ρωτάμε τους γονείς ; «Μιλάτε με το παιδί σας;» και απαντούν «Μα φυσικά και μιλάω στο παιδί μου». Το ζήτημα όμως που τίθεται είναι ο τρόπος με τον οποίο μιλάμε στο παιδί , που καμιά φορά είναι άτοπος και προβληματικός και δυστυχώς δεν επιφέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα στην αλλαγή της συμπεριφοράς του παιδιού και στη βελτίωση της σχέσης μας μαζί του.
Ας μελετήσουμε λοιπόν μέσα από ένα παράδειγμα μερικούς από τους συνηθισμένους τρόπους λεκτικής επικοινωνίας που λαβαίνουν χώρα μεταξύ γονέα παιδιού. Οι περισσότεροι από σας θα αναγνωρίσουν τον εαυτό τους σε έναν ή και περισσότερους τρόπους αντίδρασης από τους παρακάτω.
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ : Ο δεκάχρονος γιος σας ή κόρη σας έρχεται γεμάτος θυμό και σας λέει. «Γιατί πρέπει να συμμαζεύω κάθε μέρα το δωμάτιο μου , η μαμά του Γιώργου δεν τον βάζει και να διαβάζει και να κάνει δουλειές . Κανένα παιδί δεν έχει να κάνει τόσα πολλά όσα έχω εγώ…Σε μισώ»
Δώδεκα τυπικές κατηγορίες αντίδρασης-επικοινωνίας των γονέων στα παραπάνω θα ήταν οι εξής:
1. Εντολή/καθοδήγηση/διαταγή
(λέω στο παιδί τι να κάνει) ..Σταμάτα να παραπονιέσαι και μη μιλάς έτσι στη μητέρα σου.
2. Προειδοποίηση/Υπενθύμιση/Απειλή
(συνέπειες-τιμωρία)…Αν συνεχίσεις να γκρινιάζεις θα το μετανιώσεις πολύ άσχημα ή θα φας ξύλο.
3. Παραίνεση/ηθικολογία/διδαχή
(πρέπει ή οφείλει να κάνει)…Πρέπει να δείχνεις σεβασμό στους μεγαλυτέρους σου και να κάνεις αυτό που σου λένε.
4.Συμβουλή/προσφορά λύσεων-προτάσεων
(πως θα κάνει κάτι , μιλάω για λογαριασμό του παιδιού)…Μα είναι τόσο εύκολο να καθαρίσεις το δωματιάκι σου, να παρε αυτό το κουτί και βάλε μέσα όλα τα παιχνίδια σου..
5. Διάλεξη / διδασκαλία/επιχειρηματολογία
….Αν τα παιδιά βοηθάνε τις μαμάδες τους με τις δουλειές στο σπίτι έτσι και αργότερα θα γίνουν υπεύθυνοι πολίτες …ή εγώ στην ηλικία σου ξέρεις τι δουλειές έκανα;
6.Κριτική/διαφωνία/κατηγορία
(αρνητική αξιολόγηση)…Είσαι πολύ μικρός και ανώριμος για να αντιμιλάς.
7. Επαινος /συμφωνία
…Μάλλον έχεις δίκιο..συμφωνώ
8. Χαρακτηρισμός /γελοιοποίηση/ταπείνωση
(ταμπέλα)…Είσαι ένας κακομαθημένος εξυπνάκιας/τεμπέλης, το ξέρεις ;
9.Ερμηνεία/Ανάλυση/διάγνωση
(σε έχω καταλάβει)…Τώρα αυτό το κάνεις για να με εκδικηθείς που δεν πήγαμε στο λούνα παρκ χτες;
10. Καθησυχασμός/συμπαθεια/παρηγοριά/υποστήριξη
(προσπαθώ να κάνω το παιδί να ηρεμήσει αγνοώντας τα συναισθήματα του και προσπαθώντας να τα διώξει)…Θα αισθάνεσαι διαφορετικά αύριο.. μην ανησυχείς..και εγώ έτσι έλεγα αλλά στο τέλος τα έκανα όλα
11.Διερεύνηση/Ανάκριση
(προσπαθώ να βρω αιτίες και πληροφορίες για την αντίδραση)…Πόσα άλλα παιδιά ρώτησες για τις δουλείες που έχουν να κάνουν εκτός από το Γιώργο που η μαμά του δεν δουλεύει..ποιος σου τα λεει αυτά
12. Απομάκρυνση /αποπροσανατολισμός /κολακεία
(απομακρύνω το παιδί από το πρόβλημα και τα συναισθήματα του)…Ωχ τα έχουμε ξαναπεί αυτά …ας μην χάνουμε το χρόνο μας με γκρίνιες..
Από τα παραπάνω καταλαβαίνουμε λοιπόν ότι οι γονείς καμιά φορά στην προσπάθεια τους να χειριστούν μία αντίδραση του παιδιού υιοθετούν διάφορους ρόλους όπως του αρχιστράτηγου, του ηθικολόγου, του παντογνώστη, του δικαστή, του κριτικού, του ψυχολόγου ή του παρηγορητή… Θα πρέπει να σκεφτούμε όμως ότι πίσω όμως από τις τυπικές αυτές αντιδράσεις των γονέων κρύβονται κρυφά μηνύματα τα οποία λένε στο παιδί πώς εσείς σκέφτεστε για αυτό, πως δηλαδή το αντιλαμβάνεστε σαν πρόσωπο. Για παράδειγμα όταν λέω στο παιδί «ωχ μωρέ τα χουμε ξαναπεί αυτά, ας μην χάνουμε το χρόνο μας με γκρίνιες» το παιδί είναι πιθανό να αισθανθεί ως εξής «τα συναισθήματα μου δεν είναι σημαντικά για σένα , δεν με παίρνεις στα σοβαρά…θεωρείς χάσιμο χρόνου το να ασχοληθείς μαζί μου..»
Η επικοινωνία όμως μεταξύ δύο ατόμων πρέπει να βασίζεται σε έναν αμοιβαίο σεβασμό που σημαίνει ότι και οι γονείς και τα παιδιά είναι απαραίτητο να επιτρέπουν ο ένας στον άλλον να εκφράσει τα συναισθήματα του και τις πεποιθήσεις του ειλικρινά και χωρίς το φόβο απόρριψης. Μπορεί να μην συμφωνούμε με τα παιδιά μας ωστόσο μπορούμε να τους δείξουμε ότι δεχόμαστε τα συναισθήματα τους. Η αποδοχή του παιδιού μας ,δηλαδή το αίσθημα του παιδιού ότι το αγαπάνε όπως αυτό είναι, βοηθά το παιδί να αποδεχτεί τον εαυτό του, να αποκτήσει συναίσθηση της αξίας του , να γίνει υπεύθυνο και να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου