1) ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΛΥΣΕΩΝ
Mε την αντανακλαστική ακοή είδαμε ότι βοηθάμε τα παιδιά να ξεκαθαρίσουν τα συναισθήματα τους και να σκεφτούν λογικότερα τα προβλήματα τους. Πολλές φορές μπορεί να βρουν και μόνα τους μία λύση αλλά τις περισσότερες φορές χρειάζονται βοήθεια για να σκεφτούν διάφορους τρόπους να δράσουν. Οι γονείς που είναι ευαισθητοποιημένοι μπορούν να υποστηρίξουν τα παιδιά τους με τη μέθοδο της αναζήτησης εναλλακτικών λύσεων. Οι γονείς σκέφτονται μαζί με τα παιδιά εναλλακτικές λύσεις σε κάτι που τα απασχολεί και μετά τα παιδιά διαλέγουν σε συνεργασία με το γονέα αυτή που τους ταιριάζει ανάλογα με την κάθε περίσταση. Σε καμία περίπτωση όμως δεν είναι καλό να συγχέουμε την διαδικασία αναζήτησης εναλλακτικών λύσεων με τη συμβουλή. Η συμβουλή , δηλαδή το κάνε αυτό ή εκείνο κάνει τα παιδιά να εξαρτώνται από εμάς , να αντιδρούν μόνο και μόνο για να μην κάνουν αυτό που τους λέμε ή για να μας πάνε κόντρα και φυσικά αν καμία φορά οι συμβουλές μας είναι άτοπες και δεν εφαρμόζονται χάνουν την εμπιστοσύνη τους σε εμάς. Τα βήματα που μπορούν να ακολουθήσουν οι γονείς στην αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων είναι τα εξής ;
1. Αρχικά χρησιμοποιώ αντανακλαστική ακοή για να κατανοήσω και να ξεκαθαρίσω τα συναισθήματα του παιδιού.2. Μετά αναζητούμε μαζί εναλλακτικές λύσεις χρησιμοποιώντας εκφράσεις όπως.. Θέλεις να μου προτείνεις μερικά πράγματα που θα μπορούσες να κάνεις;
3. Βοηθούμε το παιδί να βρει και να διαλέξει μία λύση και να αξιολογήσει διάφορες ιδέες.
4. Συζητούμε μαζί του τα πιθανά αποτελέσματα που θα έχει η απόφαση του, τι νομίζεις ότι θα συμβεί αν κάνεις αυτό;
5. Ζητούμε από το παιδί μια δέσμευση. Πότε θα ξεκινήσεις την εφαρμογή της απόφασης σου;
6.Προγραμματίζουμε μία ώρα για αξιολόγηση της απόφασης.
Πότε θα το ξανασυζητήσουμε να δούμε πως πήγε;
Θα πρέπει να τονίσουμε σε αυτό το σημείο ότι η εφαρμογή των εναλλακτικών λύσεων πρέπει να γίνεται σε συγκεκριμένες περιστάσεις για παράδειγμα είναι πολύ αποτελεσματική σε συγκρούσεις γονέων-παιδιού και να γίνεται την κατάλληλη στιγμή και αφού το παιδί σας έχει εκφραστεί ελεύθερα πρώτα σε ένα θέμα, σε διαφορετική περίπτωση το παιδί μπορεί να νιώσει ότι το μεταχειρίζεστε για να πετύχετε εσείς κάτι. Με τη μέθοδο των εναλλακτικών λύσεων τα παιδιά αναπτύσσουν τις νοητικές τους ικανότητες , δεν πιέζονται να αντιδράσουν, εξαφανίζεται η ανάγκη για χρήση δύναμης είτε από το παιδί είτε από το γονέα, τα παιδιά μαθαίνουν να παίρνουν πρωτοβουλίες , να γίνονται πιο υπεύθυνα και πιο αυτόνομα αλλά και να συνεργάζονται.
2) ΕΓΩ-ΜΗΝΥΜΑΤΑ Η ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΣΕ ΠΡΩΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ
Τι γίνεται όταν το πρόβλημα που υπάρχει δεν είναι του παιδιού αλλά δικό μας; Πώς θα κάνουμε το παιδί να μας ακούσει όταν θέλουμε να του μεταφέρουμε τις ανάγκες μας χωρίς να επαναλαμβάνουμε συνεχώς το ίδιο πράγμα εκατό φορές; Ας δούμε τώρα έναν άλλο τρόπο επικοινωνίας με το παιδί. Για να μπορέσετε να επηρεάσετε το παιδί σας είναι ανάγκη να επικοινωνήσετε μαζί του με τρόπο έτσι ώστε τα συναισθήματα σας και οι προθέσεις σας να γίνουν κατανοητά από το ίδιο.Συνήθως τα μηνύματα που στέλνουμε στο παιδί είναι μηνύματα που ξεκινούν με το εσύ, δηλαδή είναι προσανατολισμένα στο παιδί…
Εσύ δεν πρέπει να το κάνεις αυτό…
Συμπεριφέρεσαι σαν μωρό..
Είσαι ένα κακό παιδί.
Αυτά τα μηνύματα εκφράζουν μία επίθεση, μία κριτική απέναντι στο παιδί που δεν το βοηθούν να καταλάβει για πιο λόγο πρέπει να σταματήσει να κάνει κάτι.
Ένας διαφορετικός τρόπος προσέγγισης θα ήταν να δοκιμάσουμε ένα μήνυμα σε πρώτο πρόσωπο, ένα εγώ μήνυμα δηλαδή που θα να περιγράφει στο παιδί πως μας κάνει να νιώθουμε μια συγκεκριμένη συμπεριφορά του.
Πχ.. στεναχωριέμαι και θυμώνω μαζί σου όταν πας στο σχολείο αδιάβαστος. Αντί του… είσαι τεμπέλης και δεν θα τα πάμε καλά.
Το εγώ μήνυμα δεν είναι απειλητικό για το παιδί και σπάνια προκαλεί αντίδραση . Μ ε αυτό τον τρόπο δίνεται η δυνατότητα στο παιδί να καταλάβει ότι δεν είναι κακό που εκδηλώνει μια συμπεριφορά αλλά ότι φέρει ευθύνη για την αλλαγή της συμπεριφοράς του καθώς έχει αρνητικές συνέπειες στο γονέα και στο ίδιο. Οι περισσότεροι γονείς δυσκολεύονται να χρησιμοποιήσουν μηνύματα σε πρώτο πρόσωπο καθώς τους είναι δύσκολο να είναι διάφανα πραγματικοί με τα παιδιά τους , να μην είναι αλάνθαστοι, να μην έχουν αδυναμίες και ανάγκες. Έτσι κρύβουν τα συναισθήματα τους πίσω από ένα εσύ μήνυμα που ρίχνει την ευθύνη στο παιδί και δεν εκθέτει τους ίδιους. Η χρησιμοποίηση όμως μηνυμάτων σε πρώτο πρόσωπο καλλιεργεί μία αυθεντική και ειλικρινή σχέση μεταξύ παιδιού –γονέα. Όταν ανακοινώνουμε στο παιδί καμιά φορά για το πώς σκεφτόμαστε ή αισθανόμαστε δείχνουμε στο παιδί ότι το εμπιστευόμαστε ότι μπορεί να λειτουργήσει διαφορετικά και να σεβαστεί τις ανάγκες μας. Το παιδί μας γνωρίζει όπως ακριβώς είμαστε και με τη σειρά του αποκτά το θάρρος να μας πει και αυτό πως πραγματικά είναι. Έτσι ερχόμαστε κοντά με το παιδί και αποκτούμε μία σχέση οικειότητας και ειλικρινούς ενδιαφέροντος μαζί του.3) ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ
Τέλος μία από τις πιο συχνές ενδείξεις –σύμπτωμα έλλειψης επικοινωνίας μεταξύ γονέα παιδιού είναι η γκρίνια που εκφράζεται με τον δυνατό τόνο της φωνής..είτε στην περίπτωση που είναι παρακλητικός όταν η μητέρα παρουσιάζεται ως θύμα. (δε με λυπάσαι καθόλου βρε παλιόπαιδο) ή στη περίπτωση που ξεφωνίζει επειδή δεν μπορεί να ελέγξει τα νεύρα της. Οι δυνατές φωνές και οι συνεχείς επαναλήψεις των ίδιων πραγμάτων από τους γονείς στο τέλος καταλήγουν στο να μην ακούγονται καθόλου από το παιδί. Από το ένα αυτί μπαίνει από το άλλο βγαίνει. Άρα στην επικοινωνία μας με το παιδί είναι βασικό να υιοθετήσουμε μία ήρεμη και θετική στάση που θα δείχνει σταθερότητα και αποφασιστικότητα σε αυτά που λέμε. Όταν δεν μπορούμε να ελέγξουμε τον εαυτό μας και τις αντιδράσεις μας , είτε γιατί είμαστε κουρασμένοι, είτε γιατί έχουμε να σκεφτούμε χίλια δυο αλλά πράγματα καλό είναι να κάνουμε ένα time-out , να αποσυρθούμε για λίγο και όταν ηρεμήσουμε να αρχίσουμε να επικοινωνούμε με το παιδί. Επίσης θα πρέπει να είμαστε πολύ προσεχτικοί και ήρεμοι με θέματα και προβλήματα που είναι ασήμαντα και εμείς απλώς αντιδρούμε υπερβολικά βάζοντας τις φωνές και δημιουργώντας ένα δηλητηριασμένο κλίμα στο σπίτι χωρίς ουσιαστικό λόγο.
Οι προβληματικές καταστάσεις και οι καυγάδες στο σπίτι δεν θα πρέπει να γίνονται η μόνη αφορμή για να μιλάμε ουσιαστικά με το παιδί μας. Μπορούμε να αδράξουμε την ευκαιρία και να κάνουμε μία φιλική και ανέμελη συζήτηση μαζί του όταν είμαστε ήρεμοι και έχουμε χρόνο. Έτσι μπορούμε να βελτιώσουμε τη σχέση μας με το παιδί και να λειτουργήσουμε πιο αποτελεσματικά σε συνθήκες διαμάχης και έντασης.
Τέλος ο σαρκασμός και η γελοιοποίηση καθώς επίσης και οι ετικέτες-ταμπέλες που καμιά φορά βάζουμε στα παιδιά μας όταν επικοινωνούμε μαζί τους μπορεί να είναι καταστρεπτικά για τη σχέση μας μαζί τους. Το γενικότερο κλίμα που οφείλουν οι γονείς να καλλιεργούν είναι ένα κλίμα αποδοχής όπου τα παιδιά δεν θα φοβούνται να μιλήσουν ανοιχτά για αυτά που τους απασχολούν και αυτά που αισθάνονται και δεν θα απειλούνται ότι θα τα υποβιβάσουμε ή ότι δεν θα πάρουμε στα σοβαρά αυτά που έχουν να μας πουν
Συνοψίζοντας η αποτελεσματική επικοινωνία περιλαμβάνει την ανάγκη και να ακούμε και να μιλάμε.
Επίσης :
1.Σκοπό: να καταλάβουμε ο ένας τον άλλο.
2.Απαντήσεις με αντανακλαστική ακοή που δείχνουν ότι κατανοούμε τα συναισθήματα του παιδιού.
3.Μυνηματα στο πρώτο πρόσωπο που μεταφέρουν στα παιδιά αυτά που εμείς σκεφτόμαστε και αισθανόμαστε.
4. Ιεραρχία σημαντικών θεμάτων και επιλογή κατάλληλης μεθόδου επικοινωνίας σε κάθε περίσταση.
5. Αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων αντί για συμβουλές.
6. Αποφυγή κριτικής, σαρκασμού, γελοιοποίησης , ετικετοποιήσης του παιδιού κατά την επικοινωνία μας μαζί του. Σεβασμός και αποδοχή του παιδιού.
7.Ευκαιρία και ανεύρεση χρόνου για φιλικές συζητήσεις με το παιδί.
θα πρέπει να κατανοήσουμε ότι αν κάποιος θέλει να βελτιωθεί σαν γονιός θα πρέπει να έχει και τη διάθεση να αναγνωρίσει τον εαυτό του και να τον αλλάξει και πρέπει να πιστέψει ότι υπάρχουν και εναλλακτικοί τρόποι για να είναι πιο αποδοτικός γονιός.
Στην προσπάθεια μας να επηρεάσουμε όμως τους άλλους να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους πρέπει να δεχτούμε το γεγονός ότι το μόνο εργαλείο που διαθέτουμε άμεσα σαν γονείς είναι η δική μας συμπεριφορά. Αλλάζοντας τη δική μας συμπεριφορά μπορούμε να επηρεάσουμε τα παιδιά μας ώστε να αλλάξουν και να γίνουν καλύτερα.
Παρόλο όμως που κάθε σχέση μεταξύ γονέα –παιδιού είναι μοναδική και ιδιαίτερη , όπως μοναδικός είναι και κάθε άνθρωπος υπάρχουν περιπτώσεις όπου μπορείτε να σκεφτείτε εναλλακτικά προτού αντιδράσετε έχοντας στο μυαλό σας την πληροφόρηση που έχετε σχετικά με τον καλύτερο χειρισμό της κατάστασης, προσαρμόζοντάς την πάντα στην προσωπικότητα σας και στην προσωπικότητα του παιδιού σας. Οι βασικές αρχές της καλής γονικής συμπεριφοράς είναι ίδιες για όλους και είναι καλό να τις έχουμε στο μυαλό μας , από κει και έπειτα όμως η αγάπη μας και το γνήσιο ενδιαφέρον μας για το παιδί μας θα κάνουν όλα τα υπόλοιπα.
