Η επικοινωνία μεταξύ δύο ατόμων πρέπει να βασίζεται σε έναν αμοιβαίο σεβασμό που σημαίνει ότι και οι γονείς και τα παιδιά είναι απαραίτητο να επιτρέπουν ο ένας στον άλλον να εκφράσει τα συναισθήματα του και τις πεποιθήσεις του ειλικρινά και χωρίς το φόβο απόρριψης.
Μπορεί να μην συμφωνούμε με τα παιδιά μας ωστόσο μπορούμε να τους δείξουμε ότι δεχόμαστε τα συναισθήματα τους.
Η αποδοχή του παιδιού μας ,δηλαδή το αίσθημα του παιδιού ότι το αγαπάνε όπως αυτό είναι, βοηθά το παιδί να αποδεχτεί τον εαυτό του, να αποκτήσει συναίσθηση της αξίας του , να γίνει υπεύθυνο και να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες.
1 ) ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΝΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΚΑΛΟΙ ΑΚΡΟΑΤΕΣ
Αρχικά να καθορίσουμε με το βλέμμα μας και τη στάση του σώματος μας ένα είδος επαφής που να λέει:
«Σε ακούω, σου δίνω την προσοχή μου».
Σημαντικό είναι να θυμόμαστε ότι η επικοινωνία μας με το παιδί διεξάγεται και σε λεκτικό και σε μη λεκτικό επίπεδο , οι πράξεις μας , η έκφραση του προσώπου μας, ο τόνος της φωνής μας δίνουν μηνύματα , αρά μπορούμε να επικοινωνήσουμε με το παιδί και με ένα χαμόγελο, ένα συνοφρύωμα ή ένα χτύπημα στην πλάτη.
Επικοινωνώ με το παιδί μου σημαίνει αρχικά ότι θέτω τον εαυτό μου στη διάθεση του , ότι θέλω πραγματικά να το ακούσω και να το βοηθήσω.
Όταν τα παιδιά αντιδρούν στο γονιό συνήθως επιθυμούν κάτι άλλο και υποθέτουν ότι εκείνος θα το καταλάβαινε . Καμία φορά τα παιδιά αντιδρούν μόνο και μόνο επειδή νιώθουν ότι οι γονείς τους δεν τα λαμβάνουν υπόψη τους ή δεν τα δίνουν σημασία.
Άρα με το να διαθέσουμε 5 λεπτά παραπάνω για να ακούσουμε και να κατανοήσουμε τα συναισθήματα, τις ανάγκες και τις επιθυμίες τους αφετέρου μπορούμε να τους προσφέρουμε τελικά αυτό που χρειάζονται και κατ’ επέκταση σαν γονείς να θέσουμε τις βάσεις για μία καλή συνεργασία μαζί τους.
2) ΑΠΛΑ ΑΝΟΙΓΜΑΤΑ
Σε ένα πρώτο επίπεδο μπορούμε να εξασκηθούμε στα απλά ανοίγματα...δηλαδή στις ανοιχτές απαντήσεις που ουσιαστικά ανοίγουν μια πόρτα και δίνουν στο παιδί την ευκαιρία στο να μπορέσει να μας πει περισσότερα. Είναι ένα είδος πρόσκλησης προς το παιδί να μιλήσει. Αντιδράσεις όπως:
καταλαβαίνω…πραγματικά ..πώς έτσι…ή θα ήθελα να μου πεις περισσότερα για αυτό…ή θέλεις να το συζητήσουμε.
διευκολύνουν το παιδί να εκφραστεί και του μεταφέρουν το μήνυμα ότι το σέβεστε και το αποδέχεστε ακόμη και όταν εκφράζει κάτι αρνητικό.
Για παράδειγμα αν έρθει το παιδί και μας πει :
Η Μαρίνα δεν με παίζει πια.
Η Μαρίνα δεν με παίζει πια.
Κλειστή απάντηση: Να μην την παιζεις και εσυ ή μπορεί απλώς να ήθελε να σε πειράξει
Ανοιχτή απάντηση: θα ήθελες να μου πεις τι έγινε και άλλαξαν τα πράγματα;
Με ανοιχτές απαντήσεις τα παιδιά ενθαρρύνονται να έρθουν πιο κοντά μας , να ανοιχτούν και να μας πουν για τα συναισθήματα και τις ιδέες τους. Έτσι καλλιεργείται η οικειότητα και βελτιώνεται η σχέση γονέων-παιδιού.
3) ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΑΚΡΟΑΣΗ
Ένας άλλος πιο αποτελεσματικός τρόπος από τα απλά ανοίγματα για να αντιδράσουμε στα μηνύματα των παιδιών είναι η αντανακλαστική ακοή ή αλλιώς η ενεργητική ακρόαση.
Εκτός από την παθητική ακρόαση (σιωπή ) που είναι απαραίτητη σε κάποιες περιπτώσεις , η ενεργητική ακρόαση είναι ένας τρόπος να ακούμε το παιδί αντανακλαστικά και να λειτουργούμε σαν ένα είδος καθρέφτη που αποκωδικοποιεί τα συναισθήματα του παιδιού, τα δίνει πίσω και έτσι βοηθά το παιδί να δει πιο σφαιρικά και να ξανασκεφτεί το πρόβλημα του.
Παράδειγμα Ενεργητικής Ακρόασης:
Έρχεται η μικρή σας κόρη κλαίγοντας και σας λέει ..η Ελένη μου πήρε την πλαστελίνη μου και αυτα που είχα φτιάξει σήμερα στο σχολείο και δεν μου τα έδωσε πίσω..
Γονέας : Σίγουρα νιώθεις άσχημα για αυτό και είσαι πολύ θυμωμένη ..Δεν σου αρέσει όταν κάποιος σου παίρνει τα πράγματα σου..
Παιδί : Nαι, με πειράζει πολύ … αύριο θα πάω και θα της τα ζητήσω πίσω.
Ο γονέας με αυτό τον τρόπο προσπαθεί να καταλάβει τι αισθάνεται το παιδί και με δικές του λέξεις το στέλνει πίσω για επιβεβαίωση.
Ο γονέας έτσι δεν στέλνει το δικό του μήνυμα όπως γνώμη, συμβουλή, κριτική
πχ για το παραπάνω παράδειγμα.."δεν επρεπε να την αφήσεις" ή "Να πάρεις και εσύ τα δικά της αυριο" ή "αντε βρε θα σου αγοράσω εγώ αλλη πλαστελίνη μη στεναχωριέσαι"
αντί αυτού επανατροφοδοτεί αυτό που νομίζει ότι άκουσε από το παιδί.
Με την αντανακλαστική ακοή δίνουμε ανοιχτές απαντήσεις που καθρεφτίζουν τα συναισθήματα του παιδιού και αυτό που εννοεί. Χρειάζεται όμως σαν άνθρωποι να έχουμε ευαισθητοποίηση σε μια μεγάλη ποικιλία συναισθημάτων και ικανότητα να τα εκφράζουμε με λόγια.
Η αντανακλαστική ακοή δεν κρίνει αλλά αντιθέτως :
Σε τι βοηθάει η μέθοδος της ενεργητικής ακρόασης;
- · Ενθαρρύνει το παιδί να νιώσει ότι το ακούν , το κατανοούν και να εξακολουθήσει να μιλάει
- Βοηθά τα παιδιά να μην φοβούνται τα αρνητικά συναισθήματα και να τα εκφράζουν
- Προωθεί μια ζεστή και ουσιαστική σχέση με το παιδί
- Κάνει το παιδί πιο πρόθυμο να ακούσει τις σκέψεις και τις ιδέες των άλλων
- Διευκολύνει τη λύση του προβλήματος από το ίδιο το παιδί
- Δίνει στο παιδί μας πρωταγωνιστικό ρόλο … το παιδί σκέφτεται μόνο του για τον εαυτό του και νιώθει ότι το εμπιστευόμαστε.
Τέλος, για να μπορέσει ο γονέας να εφαρμόσει την ενεργητική ακρόαση πρέπει να μάθει να συλλαμβάνει το νόημα της συμπεριφοράς του παιδιού πιάνοντας καμιά φορά το μήνυμα που στέλνει πέρα από τα λόγια, με την έκφρασή του (κατσούφιασμα).
Μπορεί στην αρχή να μας φαίνεται πολύ δύσκολο και αφύσικο να σκεφτόμαστε πριν απαντήσουμε στο παιδί αλλά με εξάσκηση αυτό θα γίνεται ολοένα και πιο ευκολο εως ότου τελικά το κατακτήσουμε.
